Europejska misja Euclid odkryła rekordowo stare kwazary
8 lipca 2026, 14:53Astronomowie ogłosili odkrycie 31 nowych kwazarów – supermasywnych czarnych dziur gwałtownie pochłaniających materię w sercach młodych galaktyk – widocznych w epoce, gdy wszechświat miał zaledwie kilkaset milionów lat. To wynik pierwszego półtora roku pracy kosmicznego teleskopu Euclid, europejskiej misji, która pierwotnie miała mapować rozkład ciemnej materii i energii, a przy okazji stała się najskuteczniejszym jak dotąd narzędziem do polowania na najodleglejsze obiekty świecące we wszechświecie.
Starożytna tablica wyjaśnia zagadkę astronomiczną
31 marca 2008, 13:15Geologów od dawna zastanawiało ukształtowanie terenu w pobliżu miejscowości Köfels w austriackich Alpach. Nie potrafili jednak udowodnić, że spadła tam asteroida. Alan Bond, dyrektor Reaction Engines, i Mark Hempsell, wykładowca astronautyki z Uniwersytetu w Bristolu, odcyfrowali ostatnio znaki pokrywające tajemniczy gliniany dysk, znaleziony 150 lat temu w ruinach pałacu królewskiego Niniwie przez wiktoriańskiego archeologa Austena Henry'ego Layarda.
Nieoczekiwane znalezisko na Wyspach Brytyjskich
27 lutego 2015, 10:27Już 8000 lat temu łowcy-zbieracze zamieszkujący Wyspy Brytyjskie importowali zboże. Na południowym wybrzeżu, w pobliżu Wyspy Wight brytyjscy naukowcy znaleźli ślady DNA pszenicy. Pochodzą one sprzed 8000 lat, czyli aż o 2000 lat wyprzedzają początki rolnictwa na Wyspach, a o 400 lat – początki rolnictwa w północnych Niemczech i północnej Francji.
Tysiące czarnych dziur w centrum Drogi Mlecznej
6 kwietnia 2018, 07:26Naukowcy pracujący pod kierunkiem specjalistów z Columbia University odkryli, że wokół Saggitariusa A* (Sgr A*), masywnej czarnej dziury w centrum Drogi Mlecznej, krąży 12 mniejszych czarnych dziur. To pierwszy dowód na prawdziwość pochodzącej sprzed dziesięcioleci hipotezy dotyczącej budowy centrum naszej galaktyki.
Wszyscy jesteśmy Amerykanami?
30 listopada 2018, 17:02Przed 56 milionami lat po Ziemi chodził najstarszy znany nam przodek współczesnych naczelnych, Teilhardina, zwierzę podobne do marmozety. Gatunek szybko rozprzestrzenił się po lasach Azji, Europy i Ameryki Północnej. Równie szeroki zasięg wśród naczelnych osiągnął jedynie człowiek. Naukowcy od dawna próbują poznać odpowiedź na pytanie, który z gatunków Teilhardina był najstarszy.
Najstarsze na świecie haczyki powiązane z rytuałami pogrzebowymi
12 grudnia 2017, 07:21Zespół archeologów z Australijskiego Uniwersytetu Narodowego odkrył na indonezyjskiej wyspie Alor najstarsze na świecie umieszczone w pochówku haczyki na ryby. Mają one ok. 12 tys. lat.
Widzimy sześć sióstr, a mówimy o siedmiu. Opowieści o Plejadach to najstarsze ludzkie przekazy?
23 grudnia 2020, 13:14Na grudniowym niebie możemy obserwować Plejady. To najbardziej znana gromada gwiazd. Ludzie na całym świecie od dawna snują opowieści o siedmiu siostrach czy siedmiu dziewczętach na nieboskłonie. Profesor Ray Norris i doktor Barnaby Norris z Uniwersytetu w Sydney przestudiowali ruch gwiazd i na tej podstawie doszli do wniosku, że opowieści o Plejadach mogą pochodzić nawet sprzed 100 000 lat.
Ołtarz z Tikal to kolejny dowód wielkich wpływów i okupacji przez Teotihuacán
10 kwietnia 2025, 08:35W Tikal, jednym z najważniejszych miast cywilizacji Majów, znaleziono ołtarz sprzed 1600 lat. Zabytek poszerza naszą wiedzę o ówczesnych stosunkach między Tikal i Teotihuacán. Miasto Teotihuacán powstało w I wieku z rozproszonych wiosek i szybko stało się dominującą siłą w regionie. W IV wieku Teotihuacán przeją władzę w Tikal. W 1. połowie I tysiąclecia był jednym z najludniejszych miast świata. Jednak w VII-VIII wieku stracił na znaczeniu, od VIII wieku dowody na wpływy Teotihuacán w Tikal znikają, a Tikal przeżywa rozkwit trwający do początków X wieku.
Nagroda za 15 lat wytężonej pracy: ciągnące się i subtelnie słodkie daktyle z palmy z nasiona sprzed 2 tys. lat
12 września 2020, 04:59Dzięki wytrwałości dwóch badaczek w kibucu Ketura w Izraelu udało się uzyskać daktyle z palmy daktylowej, która wyrosła z nasiona sprzed ok. 2 tys. lat (znaleziono je na stanowisku archeologicznym na Pustyni Judzkiej). Złotobrązowe owoce o lekko pomarszczonej skórce są podobno bardzo smaczne - ciągnące się i subtelnie słodkie. Zebranie daktyli było kulminacją 15 lat pracy.
Rio Tinto ma zgodę na zniszczenie ponad 100 kolejnych miejsc Aborygenów
22 września 2020, 04:36Śledztwo w sprawie wysadzenia w powietrze przez Rio Tinto dwóch jaskiń ze śladami ludzkiej bytności sprzed 46 000 lat wykazało, że koncern otrzymał też zgodę na zniszczenie kolejnych 124 historycznych miejsc Aborygenów. Wszystkie one położone są w promieniu nie większym niż 100 kilometrów od zniszczonych jaskiń Juukan Gorge.
